201.

אַז מען האָט ניט װאָס צו טאָן, נעמט מען זיך צו קהלשע זאַכן.

Az men hot nit vos cu ton, nemt men zix cu koholše zaxn.

Когда не имеют сделанного, присваивают себе общинные дела.

 

202.

אַז מען האָט ניט װאָס צו טאָן, שלאָגט מען זיך קאָפּ אין דער װאַנט.

Az men hot nit vos cu ton, šlogt men zix kop in der vant.

Когда  не знают что делать, бьются головой об стену.

 

203.

אַז מען האָט מזל, דאַרף מען קײן חכם ניט זײַן.

Az men hot mazl, darf men kejn xoxem nit zajn.

Когда счастье есть, можно мудрецом не быть. Не родись красивым, а родись счастливым.

 

204.

אַז מען האָט ניט אין קאָפּ, מוז מען האָבן אין די פֿיס.

Az men hot nit in kop, muz men hobn in di fis.

Когда нет в голове, обязательно есть в ногах.

 

205.

אַז מען האָט ניט קײן ברױט, איז ערגער װי דער טױט.

Az men hot nit kejn brojt, iz erger vi der tojt.

Когда нет хлеба это хуже смерти.

 

206.

אַז מען האָט ניט קײן סוס, מוז מען גײן צו פֿוס.

Az men hot nit kejn sus, muz men gejn cufus.

Когда нет лошади, нужно идти пешком.

 

207.

אַז מען האָט ניט קײן פֿינגער, קאָן מען קײן פֿײַג ניט װײַזן.

Az men hot nit kejn finger, kon men kejn fajg nit vajzn.

Когда нет пальцев, невозможно фигу показать.

 

208.

אַז מען האָט צו געבן, דאַרף מען געבן מיט אַ װאַרעמע האַנט.

Az men hot cu gebn, darf men gebn mit a vareme hant.

Когда дают, надо давать теплой рукой.

 

209.

אַז מען גנבֿעט אַרױס דאָס פֿערד, פֿאַרשליסט מען די שטעל.

Az men ganvet arojs dos ferd, faršlist men di štel.

После драки кулаками не машутся.

 

210.

אַז מען האָט קינדער אין די װיגן, זאָל מען זיך מיט דער װעלט ניט קריגן.

Az men hot kinder in di vign, zol men zix mit der velt nit krign.

Когда дети в колыбелях, следует с миром не сориться. Кто живёт в стеклянном доме, тот не должен бросать камень соседа.


211.

אַז מען האָט קינדער אין די װיגן, לאָזט מען לײַטן צופֿרידן.

Az men hot kinder in di vign, lozt men lajtn cufridn.

Когда дети в колыбелях, люди остаются довольными.

 

212.

אַז מען האַקט האָלץ, פֿאַלן שפּענער.

Az men hakt holc, faln špener.

Лес рубят – щепки летят.

 

213.

אַז מען װיל אַ הונט געבן אַ זעץ, געפֿינט מען אַ שטעקן.

Az men vil a hunt gebn a zec, gefint a štekn.

Когда хотят ударить собаку, то находят дубинку.

 

214.

אַז מען װיל אַ סך, האָט מען גאָרנישט.

Az men vil a sax, hot men gorništ.

Когда хотят многого, не имеют ничего.

 

215.

אַז מען װיל אָפּטאָן דעם בעל־עגלה אַ שפּיצל, גײט מען בײַם װאָגן צו פֿוס.

Az men vil opton dem balagole a špicl, gejt men bam vogn cufus.

Когда хотят покончить с извозчиком, идут пешком возле повозки.

 

216.

אַז מען װיל האָבן קי, מוז מען האָבן מי.

Az men vil hobm ki, muz men hobm mi.

Любишь кататься, люби и саночки возить.

 

217.

אַז מען װיל ניט אַלט װערן, זאָל מען זיך יונגערהײט אױפֿהענגען

Az men vil nit alt vern, zol men zix jungerhejt ufhejngen.

Когда не хотят стареть, нужно в молодости повеситься.

 

218.

אַז מען װעט מכּות עסן, װעט מען קדחת קענען.

Az men vet makes esn, vet men kadoxes kenen.

Голодное брюхо к ученью глухо.

 

219.

אַז מען זאָגט דעם אמת, פֿאַרשפּאָרט מען צו שװערן.

Az men zogt dem emes, faršport men cu švern.

Когда говорят правду, экономят на клятве.

 

220.

אַז מען זאָגט משוגע – גלײב!

Az men zogt mešuge – glejb!

Когда говорит сумасшедшийверь!


221.

אַז מען זוכט, געפֿינט מען.

Az men zuxt, gefint men.

Кто ищет, тот всегда найдёт.

 

222.

אַז מען זוכט חלה, פֿאַרלירט מען דערװײַל ברױט.

Az men zuxt men xale, farlirt men dervajl brojt.

Когда ищут халу, теряют хлеб. От добра добра не ищут.

 

223.

אַז מען זײט אין לײַדן, שנײַדט מען אין פֿרײדן.

Az men zejt in lajdn, šnajdt men in frejdn.

Когда сеют в горестях, жнут в радостях. Горька работа, да сладок хлеб.

 

224.

אַז מען זיצט אין דער הײם, צערײַסט מען ניט די שטיװל.

Az men zict in der hejm, cerajst men nit di štivl.

Когда сидят дома, сапоги не разорвутся.

 

225.

אַז מען כאַפּט, בריט מען זיך אָפּ.

Az men xapt men zix, brit men zix op.

Когда хватаются, обжигаются.

 

226.

אַז מען לײגט גוט אַרײַן, נעמט מען גוט אַרױס.

Az men lejgt gut arajn, nemt men gut arojs.

Что посеешь, то и пожнёшь. (букв. Когда хорошо вкладывают, хорошо и вынимают.)

 

227.

אַז מען לײגט זיך איך די קלײַען – שלעפּן די חזירים.

Az men lejgt zix in di klajen – šlepn di xazejrim.

Если ляжешь в отруби, то тебя начнут тянуть свиньи.

 

228.

אַז מען לײגט זיך אָן װעטשערע, איז נידעריק דער צוקאָפּנס.

Az men lejgt zix on večere, iz niderik der cukopns.

Если ложиться спать без ужина, будет низким изголовье.

 

229.

אַז מען לײגט זיך מיט אַ הונט, שטײט מען אױף מיט פֿלײ.

Az men lejgt zix mit a hunt, štejt men uf mit flej.

Когда ложаться с собакой, встают с блохами. С кем поведёшься, от того и наберёшься.

 

230.

אַז מען לײגט זיך ניט געגעסן, שטײט מען אױף ניט געשלאָפֿן.

Az men lejgt zix nit gegesn, stejt men uf nit gešlofn.

Когда ложатся, не покушав, встают не выспавшись.


231.

אַז מען לעבט, דערלעבט מען.

Az men lebt, derlebt men.

Когда живут – доживают.

 

232.

אַז מען לעבט צװישן װעלף, מוז מען הױלן װי אַ װאָלף.

Az men lebt cvišn velf, muz men hojln vi a volf.

С волками жить – по-волчьи выть.

 

233.

אַז מען מאַכט אַ מײדל ניט חתונה, מאַכט זי זיך אַלײן חתונה.

Az men maxt a mejdl nit xasene, maxt zi zix alejn xasene.

Когда девушку не выдают замуж, то она сама выдаёт себя замуж.

 

234.

אַז מען נעמט אַראָפּ די סמעטענע – בלײַבט די זױערמילך.

Az men nemt arop di smetene – blajbt zi zojermilx.

Когда снимиают сливки – остаётся простокваша.

 

235.

אַז מען עסט אױף דעם בײגל, בלײַבט אין קעשענע דאָס לאָך.

Az men est uf dem bejgl, blajbt in kešene dos lox.

Когда объедаются бубликами, остаётся дыра в кармане.

 

236.

אַז מען עסט ניט קײן קנאָבל, שטינקט פֿון מױל.

Az men est nit kejn knobl, štinkt fun mojl.

Когда не едят чеснок, не воняет изо рта.

 

237.

אַז מען פֿאַרדינט מיטן װינט, גײט אַװעק מיטן רױך.

Az men fardint mitn vint, gejt avek mitn rojx.

Когда зарабатывают с ветром, уходит с дымом. Легко нашёл – легко потерял.

 

238.

אַז מען פֿאַרלאָזט זיך – קריגט מען אַ פּאַרך אױפֿן קאָפּ.

Az men farlozt zix – krigt men a parx afn kop.

Когда надеются, получают паршу на голову.

 

239.

אַז מען פֿאַרטײלט אין דער יוגנט, נעמט מען צונױף אױף דער עלטער.

Az men fartejlt in der jugnt, nemt men cunojf af der elter.

Кинь корочку на гору, придёт к тебе на пору.

 

240.

אַז מען פֿאַררײַסט דעם קאָפּ, באַקומט מען אַ קלאַפּ.

Az men farrajst dem kop, bakumt men a klap.

Кто слишком высоко летает, тот низко падает.


241.

אַז מען פֿליט צו הױך, פֿאַלט מען צו נידעריק.

Az men flit cu hojx, falt men cu niderik.

С большой высоты больно падать. За двумя зайцами погонишься – ни одного не поймаешь.

 

242.

אַז מען צאָלט געלט איז װערט געלט.

Az men colt gelt iz vert gelt.

Когда считают деньги, то они стоят денег.

 

243.

אַז מען צעטרעט אַ װאָרעם קרימט ער זיך אױך.

Az men cetret a vorem krimt er zix ojx.

Когда растаптывают червя, он также кривится.

 

244.

אַז מען קלאַפּט אין קאָפ – גײט אין תּחת, אַז מע קלאַפּט אין תּחת – גײט אין קאָפ.

Az men klapt in kop – gejt in toxes, az me klapt in toxes – gejt in kop.

Когда бьют по голове – отдается в задницу, когда бьют по заднице – отдается в голову.

 

245.

אַז מען קלינגט איז אַ חגא.

Az men klingt iz a xage.

Когда звонят – праздник. Нет дыма без огня.

 

246.

אַז מען קלינגט איז אַ שׂריפֿה.

Az men klingt iz a srejse.

Когда звонят – пожар. Нет дыма без огня.

 

247.

אַז מען קען ניט און מען װײסט ניט, נעמט מען זיך ניט אונטער.

Az men ken nit un men vejst nit, nemt men zix nit unter.

Когда не могут и не знают, то не берутся за дело.

 

248.

אַז מען קען ניט בײַסן, זאָל מען די צײן ניט װײַזן.

Az men ken nit bajsn, zol men di cejn nit vajzn.

Когда невозможно кусать, не следует показывать зубы.

 

249.

אַז מען קען ניט שרײַבן, זאָגט מען, אַז די פּען איז שלעכט.

Az men ken nit šrajbn, zogt men, az di pen iz šlext.

Когда не умеют писать, говорят, что перо плохое.

 

250.

אַז מען שיקט אַ נאַר אין מאַרק אַרײַן, פֿרײען זיך אַלע קרעמער.

Az men šikt a nar in mark arajn, frejen zix ale kremer.

Когда посылают дурака на рынок, радуются торговцы.


251.

אַז מען שלאָגט איבער אַ נאַכט מיט אַ ציגײַנערטע, האָט מען איר פּנים.

Az men šloft iber a naxt mit a cigajnerte, hot men ir ponem.

Когда переспишь с цыганкой, имеешь её лицо.С кем поведёшься, от кого и наберёшься.

 

252.

אַז מען שלאָגט דעם קאַלטן שטײן, פֿליט אַרױס אַ הײסער פֿונק.

Az men šlogt dem kaltn štejn, flit arojs a hejser funk.

Когда бьют холодный камень, разлетается горячая искра.

 

253.

אַז מען שלאָפֿט איבער אַ נאַכט מיט די צרות, װערט צוגעװױנט צו זײ.

Az men šloft iber a naxt mit di cores, vert men cugevojnt cu zej.

Когда переспишь ночь с невзгодами, привыкнешь к ним.

 

254.

אַז מען שמירט ניט, פֿאָרט מען ניט.

Az men šmirt nit, fort men nit.

Не подмажешь – не поедешь.

 

255.

אַז מען שערט די שעפּסן, פֿרײען די ציגן.

Az men šert di šepsn, frejen zix di cign.

Когда стригут овец, веселятся козы.

 

256.

אַז מען שפּאַרט זיך אײַן, פֿירט מען אױס.

Az men špart zix ajn, firt men ojs.

Терпение и труд всё перетрут.

 

257.

אַז מען שפּאָרט ניט דעם גראָשן, קומט מען ניט צום קערבל.

Az men šport nit dem grosn, kumt men nit cum kerbl.

Когда не берегут грош, не имеют рубля. Копейка рубль бережёт.

 

258.

אַז מען שפּײט אים אַרײַן אין פּנים, זאָגט ער אַז עס גײט אַ רעגן.

Az men špajt im arajn in ponem, zogt er az es gejt a regn.

Когда ему плюют в лицо, он говорит, что идет дождь.

 

259.

אַז עס איז דאָ אין טאָפּ, איז דאָ אין טעלער.

Az es iz do in top, iz do in teler.

То, что есть в горшке, есть в тарелке.

 

260.

אַז עס איז ניטאָ קײן פֿלײש, הריזעט מען בײנער.

Az es iz nito kejn flejš, hrizet men bejner.

Когда нет мяса, грызут кости.


261.

אַז עס ברענט בײַם שכן ביסטו אױך אין סכּנה.

Az es brent bam šoxn bistu ojx in sakone.

Когда горит у соседа, ты тоже беспокоишься.

 

262.

אַז עס גײט לויט עס.

Az es gejt lojft es.

Когда оно идёт – летит.

 

263.

אַז מען כאַפּט, בריט מען זיך אָפּ.

Az men xapt, brit men zix op.

Когда хватают – обжигаются.

 

264.

אַז עס קומט צום לעבן, ס׳איז ניטאָ קײן יאָרן.

Az es kumt cum lebn, s’iz nito kejn jorn.

Когда хочется жить, уже нет лет.

 

265.

אַז ס׳איז ניטאָ קײן פֿיש, איז אַ הערינג אױך אַ פֿיש.

Az s’iz nito kejn fiš, iz a hering ojx fiš.

На безрыбье и рак рыба.

 

266.

אַז ס׳איז ניטאָ קײן שׂכל, דאַרף מען קײען שטרױ.

Az s’iz nito kejn sejxl, darf men kajen štroj.

Когда нет ума, надо жевать солому.

 

267.

אַז צװײ זאָגן: "שיכּור", דאַרף זיך דער דריטער לײגן שלאָגן.

Az cvej zogn: “šiker”, darf zix der driter lejgn šlofn.

Когда двое говорят – “пьян”, третий должен лечь спать.

 

268.

אַז צװײ שלאָגן זיך, קומט דעם דריטן אַרױס אַ טובֿה.

Az cvej šlogn zix, kumt dem dritn arojs a tojve.

Когда двое дерутся - третьему благо.

 

269.

אַזױ װי פֿאַרדינסט, אַזױ איז דאָס געצאָלטס.

Azoj vi fardint, azoj iz dos gecolts.

Долг платежом красен.

 

270.

אַזױ װי די צײַטן, אַזױ זענען די לײַטן.

Azoj vi di cajtn, azoj zenen di lajtn.

Какие времена, такие и люди. О времена, о нравы.


271.

אַזױ לאַנג מען כאַפּט ניט דעם גנבֿ בײַ דער האַנט, הײסט ער קײן גנבֿ.

Azoj lang men xapt nit dem ganef ba der hant, hejst er kejn ganef.

Не пойман – не вор.

 

272.

אי דער װאָלף איז זאַט, אי די ציג איז ניט צעריסן.

I der volf iz zat, I di cig iz nit cerisn.

И волки сыты, и овцы целы.

 

273.

איבער אַן אײַנגעפֿאַלענעם בױם שפּרינגען אַלע ציגן.

Iber an ajngefalenem bojm špringen ale cign.

Через поваленое дерево прыгают все козы. Где тонко, там и рвётся.

 

274.

איבער אַ נידעריקן צױם שפּרינגט מען באַלד אַריבער.

Iber a niderikn cojm špringt men bald ariber.

Через низкую ограду перепрыгнуть всегда легко.

 

275.

איז דאָס דײַן, װאָס כאַפּסטו – איז דאָס ניט דײַן, װאָס זשע כאַפּסטו?

Iz dos dajn, vos xapstu – iz dos nit dajn, vos že xapstu?

Это твоё, что поймаешь, это не твоё, что же ловишь

 

276.

איטלעכס טעפּל געפֿינט זיך זײַן דעקל.

Itlexs tepl gefint zix zajn dekl.

Каждому горшку находится своя крышка. Рыбак рыбака издалека видит.

 

277.

איטלעכע משפּחה האָט זיך איר געסרחה.

Itlexe mišpoxe hot zix ir gesroxe.

В семье не без урода.

 

278.

איטלעכער האָט ליב דעם אמת, נאָר ניט איטלעכער זאָגט אים.

Itlexer hot lib dem emes, nor nit itlexer zogt im.

Всякий любит правду, но не всякий говорит её.

 

279.

איטלעכער סוחר לױבט זײַן סחורה.

Itlexer sojxer lojbt zajn sxoyre.

Каждый купец хвалит свой товар. Всяк кулик своё болото хвалит.

 

280.

אײביק לעבן, אײביק לערנען.

Ejbik lebm, ejbik lernen.

Век живи, век учись.


281.

אײגענע זינד פֿאַרגעסט מען געשװינד.

Ejgene zind fargest men gešvind.

Собственные грехи быстрее забываются.

 

282.

אײדער עס קומט די נחמה, קען אױסגײן די נשמה.

Ejder es kumt di nexome, ken ojsgejn di nešome.

Пока солнце взойдёт, роса очи выест.

 

283.

אײדער שטאַרבן פֿון הונגער איז שױן בעסער עסן געבראָטנס.

Ejder štarbm fun hunger iz šojn beser esn gebrotns.

Лучше есть жаркое чем умирать с голоду.

 

284.

אײן אַלטער פֿרײַנד איז בעסער װי צװײ נײַע.

Ejn alter frajnd iz beser vi cvejte naje.

Старый друг лучше новых двух.

 

285.

אײן האַנט װאַשט די צװײטע (און בײדע זײַנען װײַס).

Ejn hant vašt cvejte (un bejde zajnen vajs).

Рука руку моет (и обе белы бывают).

 

286.

אײן האָר פֿון מײדלס קאָפּ שלעפּט שטאַרקער פֿון צען אָקסן.

Ejn hor fun mejdls kop šlept štarker fun cen oksn.

Один волос с девичьей головы тянет сильнее десяти быков.

 

287.

אײן טאַטע קען דערנערן צען קינדער, אָבער צען קינדער אײן טאַטע – דאַס נישט.

Ejn tate ken dernern cen kinder, ober cen kinder ejn tate – dos nist.

Один отец может прокормить десять детей, но десять детей одного отца – никогда.

 

288.

אײן מאָל איז שײן, צװײ מאָל האָט נאָך חן, דרײַ מאָל האַקט מען אַרױס די צײן.

Ejn mol iz šejn, cvej mol hot nox xejn, draj mol hakt mem arojs di cejn.

Один раз прекрасно, два раза ещё прелесть, три разы выбивают зубы.

 

289.

אײן נאַר איז אַ מבֿין אױפֿן אַנדערן.

Ejn nar iz a mejvn afn andern.

Один дурак – знаток для другого.

 

290.

אײן פּאַרשיװע שאָף מאַכט אַלע שאָף פּאַרשיװע.

Ejn paršive šof maxt ale šof paršive.

Паршивая овца всё стадо портит.


291.

אײן קלין שלאָגט אַרױס דעם צװײטן.

Ejn klin šlogt arojs dem cvejtn.

Клин клином вышибают.

 

292.

אײן שװאַלב קען קײן זומער ניט מאַכן.

Ejn švalb ken kejn zumer nit maxn.

Одна ласточка весны не делает.

 

293.

אײן שטיקל האָלץ קאָן אַלײן ניט ברענען.

Ejn štikl holc kon alejn nit brenen.

Дрова не могут сами загореться.

 

294.

אײנער איז קײנער

Ejner iz kejner.

Один – никто. Один в поле не воин.

 

295.

אײנער אין פֿעלד איז ניט קײן העלד.

Ejner in feld iz nit kejn held.

Один в поле не воин.

 

296.

אײנער האָט ליב זױערמילך, דער צװײטער – מפֿטיר.

Ejner hot lib zojermilx, der cvejter – mafter.

Один любить простоквашу, другой любит мафтир. На вкус и цвет товарища нет.

 

297.

אײנער האָט קײן אַפּעטיט צום עסן, דער אַנדער האָט קײן עסן צום אַפּעטיט.

Ejner hot kejn apetit cum esn, der ander hot kejn esn cum apetit.

Один имеет аппетит к еде, другой не имеет еды к аппетиту.

 

298.

איך זאָג אים קלאָץ, ער ענטפֿערט מיר בױדעם.

Ix zog im kloc, er entfert mir boydem.

Я говорю ему полено, он отвечает мне чердак. Ему про Фому, а он про Ерему.

 

299.

אין אַ ברונעם, וואָס מע האָט פֿון אים געטרונקען, זאָל מען קיין שטײן נישט װאַרפֿן.

In a brunem, vos me hot fun im getrunken, zol men kejn štejn ništ varfn.

Не бросай камень в колодец, из которого ты пил. Не плюй в колодец, пригодится воды напиться.

 

300.

אין אַ גרױסן טײַך כאַפּט מען גרױסע פֿיש.

In a grojsn tajx xapt men grojse fiš.

В большой реке ловят большую рыбу.